fa اثربخشی برنامه توانبخشی عصب‌شناختی مبتنی بر حس‌های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای بر نیمرخ حسی کودکان با اختلال اتیسم تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">هدف:</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> هدف از انجام این پژوهش اثربخشی برنامه توانبخشی عصب&shy;شناختی مبتنی بر حس&shy;های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه&shy;ای بر نیمرخ حسی کودکان با اختلال اتیسم بود. <b>روش:</b> طرح پژوهش حاضر از نوع کمی-کیفی یا آمیخته ترکیبی بود و در دو مرحله اعتباریابی درونی و اعتباریابی بیرونی اجرا شد. جهت اعتباریابی درونی 10نفر از متخصصان روان&shy;شناسی و درمانگران کودکان با نیازهای ویژه به پرسشنامه اعتباریابی پاسخ دادند و شاخص&shy;های </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">CVI</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">CVR</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> بررسی شد. جهت اعتباریابی بیرونی 20 دانش&shy;آموز اتیسم با عملکرد بالا که در سال تحصیلی 403-1402 در شهر مشهد درحال تحصیل بودند از مدارس اتیسم و مراکز مشاوره آموزش و پرورش استثنایی شهر مشهد به روش در دسترس انتخاب و به شیوه تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایدهی شدند. آزمودنی&shy;ها طی 20جلسه توانبخشی عصب&shy;شناختی مبتنی بر حس&shy;های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه&shy;ای دریافت کردند. برای جمع&shy;آوری داده&shy;ها از پرسشنامه نیمرخ حسی دان فرم مدرسه استفاده شد. قبل و بعد از اجرای مداخله از آزمودنی&shy;ها پیش&shy;آزمون و پس&shy;آزمون گرفته شد و یک ماه پس از اتمام مداخله پیگیری انجام شد. <b>یافته&shy;ها:</b> یافته&shy;های حاصل از تحلیل واریانس با اندازه&shy;گیری مکرر نشان داد که برنامه توانبخشی عصب&shy;شناختی همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه&shy;ای در سطح معناداری 001/0 موجب بهبود نیمرخ حسی کودکان اتیسم شده&shy;است. <b>نتیجه&shy;گیری:</b> براساس یافته&shy;های پژوهش حاضر؛ برنامه توانبخشی عصب&shy;شناختی مبتنی بر حس&shy;های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه&shy;ای بر نیمرخ حسی کودکان اتیسم اثربخش است. بنابراین پیشنهاد می&shy;شود در فرآیند توانبخشی و درمان اختلال اتیسم از این برنامه استفاده شود.</span></span></span></span></span></span></span></span> <div><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">هدف:</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> هدف از انجام این پژوهش اثربخشی برنامه توانبخشی عصب&shy;شناختی مبتنی بر حس&shy;های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه&shy;ای بر نیمرخ حسی کودکان با اختلال اتیسم بود. <b>روش:</b> طرح پژوهش حاضر از نوع کمی-کیفی یا آمیخته ترکیبی بود و در دو مرحله اعتباریابی درونی و اعتباریابی بیرونی اجرا شد. جهت اعتباریابی درونی 10نفر از متخصصان روان&shy;شناسی و درمانگران کودکان با نیازهای ویژه به پرسشنامه اعتباریابی پاسخ دادند و شاخص&shy;های </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">CVI</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">CVR</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> بررسی شد. جهت اعتباریابی بیرونی 20 دانش&shy;آموز اتیسم با عملکرد بالا که در سال تحصیلی 403-1402 در شهر مشهد درحال تحصیل بودند از مدارس اتیسم و مراکز مشاوره آموزش و پرورش استثنایی شهر مشهد به روش در دسترس انتخاب و به شیوه تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایدهی شدند. آزمودنی&shy;ها طی 20جلسه توانبخشی عصب&shy;شناختی مبتنی بر حس&shy;های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه&shy;ای دریافت کردند. برای جمع&shy;آوری داده&shy;ها از پرسشنامه نیمرخ حسی دان فرم مدرسه استفاده شد. قبل و بعد از اجرای مداخله از آزمودنی&shy;ها پیش&shy;آزمون و پس&shy;آزمون گرفته شد و یک ماه پس از اتمام مداخله پیگیری انجام شد. <b>یافته&shy;ها:</b> یافته&shy;های حاصل از تحلیل واریانس با اندازه&shy;گیری مکرر نشان داد که برنامه توانبخشی عصب&shy;شناختی همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه&shy;ای در سطح معناداری 001/0 موجب بهبود نیمرخ حسی کودکان اتیسم شده&shy;است. <b>نتیجه&shy;گیری:</b> براساس یافته&shy;های پژوهش حاضر؛ برنامه توانبخشی عصب&shy;شناختی مبتنی بر حس&shy;های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه&shy;ای بر نیمرخ حسی کودکان اتیسم اثربخش است. بنابراین پیشنهاد می&shy;شود در فرآیند توانبخشی و درمان اختلال اتیسم از این برنامه استفاده شود.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Objective:</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> This study aimed to develop and validate an neurological rehabilitation program based on </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">proximal</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> senses </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">with </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="background:white"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#202122">Transcranial direct current stimulation</span></span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> on the sensory profile of children with autism disorder. <b>Method:</b> The design of current study was quantitative-qualitative or mixed method, and it was implemented in two stages of internal and external validation. For internal validation, 10 psychologists and therapists of children with special needs responded to the validation questionnaire and CVI and CVR indices were checked. For external validation, 20 students </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:" timesnewromanpsmt="">with high-functioning autism spectrum disorder were selected from among the special needs students of Mashhad during the 2023-2024 academic year via available sampling method. Thane they were randomly assigned into intervention and control groups. The subjects were exposed to </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">neurological rehabilitation program based on </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">proximal</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> senses </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">with </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="background:white"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#202122">Transcranial direct current stimulation </span></span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:" timesnewromanpsmt="">during 20 sessions.</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Dunns sensory profile school companion </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:" timesnewromanpsmt="">Questionnaire was adopted to collect the required data. <b>Result:</b> The findings of the Variance analysis with repeated measurements reveald that the </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">neurological rehabilitation </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">with </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="background:white"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#202122">Transcranial direct current stimulation improved the sensory profile </span></span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:" timesnewromanpsmt="">children with autism spectrum disorder at a significant level of 0.001. <b>Conclusion:</b> Based on the findings of the present study; The neurological rehabilitation program based on proximal senses with </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="background:white"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#202122">Transcranial direct current stimulation </span></span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:" timesnewromanpsmt="">is effective on the sensory profile of children </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">with autism spectrum disorder. So it is recommended that to use this program in rehabilitation and treatment of autism spectrum disorder.</span></span></span> توانبخشی عصب‌شناختی, حس‌های پایه, تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای, نیمرخ حسی, اختلال طیف اتیسم. neurological rehabilitation, proximal senses, Transcranial direct current stimulation, sensory profile, Autism spectrum disorder. 129 140 http://joec.ir/browse.php?a_code=A-10-2308-1&slc_lang=fa&sid=1 mahsa ebrahimpourghavi مهسا ابراهیم پورقوی m.ebrahimpour1989@gmail.com 100319475328460017542 100319475328460017542 No Allameh tabatabaii university دانشگاه علامه طباطبایی saeed rezayi سعید رضایی saeed.rezayi@atu.ac.ir 100319475328460017543 100319475328460017543 Yes Allameh tabatabaii university دانشگاه علامه طباطبایی mahdi khanjani مهدی خانجانی khanjani_m@atu.ac.ir 100319475328460017544 100319475328460017544 No Allameh tabatabaii university دانشگاه علامه طباطبایی mirshahram safari میرشهرام صفری safari@sbmu.ac.ir 100319475328460017545 100319475328460017545 No shahid beheshti university of medical sciences دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی